🔦 Wanneer gevoeligheid geen eigenschap is, maar een alarmsysteem

Over opgroeien in een narcistische omgeving en het falen van bescherming

“Je voelt altijd alles zo goed aan.”
Dat zeiden mensen vaak tegen Mila, alsof het een talent was, alsof het iets moois was.
Maar Mila wist:
Dit was geen gave.
Dit was wat er overbleef, toen ze als kind nooit veilig kon zijn.

🏠 Opgroeien in een narcistische dynamiek

Mila groeide op in een huis waar de sfeer ieder moment kon kantelen.
Waar liefde werd gegeven en ingetrokken.
Waar woorden vriendelijk klonken, maar onderhuids altijd iets dreigde.

Haar vader schreeuwde niet altijd, hij gebruikte zeker geen fysiek geweld, maar draaide, ontkende, verdraaide.
“Dat heb je verkeerd begrepen.”
“Je bent veel te gevoelig.”
“Je verzint dingen.”

En soms:
liefde.
Aandacht.
Trots.

Totdat het weer verdween.

Dat is narcistische mishandeling:
Onvoorspelbaarheid, controle en emotionele manipulatie, verpakt als zorg, betrokkenheid of opvoeding.

🧠 Wat dit doet met het brein van een kind

Een kind in een narcistische omgeving leert één ding razendsnel:
Veiligheid moet je voorspellen.

Mila leerde gezichten lezen voordat er iets werd gezegd.
Ze luisterde naar ademhaling, stemhoogte, stilte.
Ze voelde spanning nog vóórdat die zichtbaar werd.
Niet omdat ze gevoelig geboren was,, maar omdat haar zenuwstelsel zich aanpaste om te overleven.

Dit heet hypervigilantie:
Een voortdurend actief alarmsysteem, dat gevaar probeert voor te zijn.

Het kind leert:
“Als ik alles aanvoel, kan ik pijn vermijden.”

🧬 De biologische realiteit

In een narcistische dynamiek staat het stresssysteem van een kind chronisch aan.

• De amygdala (angstcentrum) blijft actief
• Cortisol en adrenaline worden voortdurend aangemaakt
• Het lichaam leert: rust = gevaar
• Verbinding = onzeker

Wat later “hooggevoeligheid” wordt genoemd, is vaak aangeleerde waakzaamheid.
Dit is geen karakter, dit is een lichaam dat te lang op scherp heeft gestaan.

⚠️ Waar hulpverlening cruciaal faalt

En hier wordt het pijnlijk., want in plaats van deze dynamiek te herkennen, zien instanties vaak een “gevoelig kind”, een “moeilijke ouder”, of een “vechtscheiding”.

Hulpverlening zet dan in op:

• contactherstel
• communicatie verbeteren
• beide ouders gelijk behandelen

Maar bij narcistische mishandeling werkt dit averechts, want je beschermt geen kind door het terug te sturen naar degene die zijn zenuwstelsel heeft beschadigd.

Wanneer hulpverlening de narcistische dynamiek niet ziet, gebeurt het volgende:

• Het kind leert dat zijn gevoel niet klopt
• De dader krijgt legitimiteit
• De gezonde ouder wordt gewantrouwd
• Het alarmsysteem van het kind raakt nóg sterker

Wat bedoeld was als hulp, wordt een verlenging van de mishandeling.

💔 De gevolgen op volwassen leeftijd

Volwassenen zoals Mila worstelen later met:

• extreme alertheid
• moeite met ontspannen
• schuldgevoel als ze grenzen stellen
• verantwoordelijkheid voor andermans emoties
• lichamelijke klachten (pijn, vermoeidheid, burn-out, fibromyalgie-achtige symptomen)

Niet omdat ze zwak zijn. Maar omdat hun lichaam nooit veiligheid heeft gekend.
De oorlog is voorbij, maar het lichaam heeft dat nooit gehoord.

🛑 Wat hulpverlening moet leren zien

Als hulpverlening werkelijk wil beschermen, moet ze durven afwijken van standaardprotocollen.

Dat betekent:

• Narcistische dynamieken leren herkennen
• Waarheidsvinding boven neutraliteit plaatsen
• Het kind beschermen, niet het systeem
• Veiligheid vóór contact
• Maatwerk in plaats van standaardoplossingen

Wie een narcistische dynamiek niet herkent, helpt onbedoeld de dader en schaadt het slachtoffer.

🌱 Herstel begint met erkenning

Voor Mila begon herstel pas, toen iemand eindelijk zei:
“Wat jij voelt, klopt.”

Niet:
“Je bent te gevoelig.”
Maar:
“Je lichaam heeft te lang moeten overleven.”

Pas toen mocht haar alarmsysteem langzaam zakken.
Niet omdat ze ineens veilig wás, maar omdat ze eindelijk geloofd werd.